· 

“PLOTSELING WERD IK AANGEVALLEN DOOR EEN AGRESSIEVE KOE”

Dat was de uitleg toen ik werd gebeld door een om hulp vragende melkveehouder.

Hopelijk hebt u zo’n ervaring met een koe of stier nooit zelf opgedaan. Het is namelijk een ongelijke strijd “mens versus rund”.

Al zullen sommige “cowboys” onder u dit nooit willen toegeven.

Mijn ervaring bij zowel koeien als stieren is dat ze niet zomaar spontaan en agressief mensen aanvallen.

Er is altijd een duidelijke reden, en alvorens het dier in de aanval gaat, heeft het u al enkele malen door middel van lichaamstaal gewaarschuwd. 

We moeten deze signalen als waarschuwing natuurlijk wel herkennen en er ook gepast op willen en/of kunnen reageren.

DE LICHAAMSTAAL BIJ RUNDEREN 

Als gevolg van eeuwenlange selectie en intensief contact met mensen zijn een aantal gedragskenmerken bij runderen ingrijpend veranderd.

Ondanks intensieve selectie op algemene gedragskenmerken kunnen runderen individueel sterk van temperament verschillen.

 

Mensen die mij beter kennen weten dat naar mijn mening de milieu invloeden van veel grotere betekenis op het diergedrag zijn, dan de erfelijkheidsgraad voor het kenmerk karakter en gedrag.

 

Een goede graadmeter met betrekking tot gedrag bij runderen is hoe ze zich (herhaaldelijk) in een behandel box gedragen.

De gemakkelijk hanteerbare- en volgzame runderen staan rustig en bewegen zich langzaam tijdens een behandeling. Na de behandeling verlaten ze rustig en gelaten de behandel box.

 

De meer onrustige- en nerveuze runderen proberen terug te keren, weg uit de behandel box en laten zich moeilijker behandelen. De staartbewegingen zijn veel actiever, en met het openen van de box zijn ze snel weg.

 

Nerveuze- en ongeduldige runderen bieden duidelijk weerstand met veel staartbewegingen. Zulke dieren duwen herhaaldelijk tegen de voorkant van de box omdat ze er uit willen. Bij het verlaten van de box rennen ze direct weg.

 

Wilde- en zeer nerveuze runderen verzetten zich hevig. Ze trillen en springen, soms schuimbekken ze zelfs. Hevige staartbewegingen, urineren en mesten vindt plaats. Bij het verlaten van de box blijven ze wild.

 

"Agressieve" runderen gedragen zich niet alleen wild en zeer nerveus, ze verzetten zich op een agressieve wijze. Deze agressie wordt versterkt als de behandeling door één persoon plaatsvindt. Mede om deze reden en om reden van veiligheid dient men dit soort runderen altijd in aanwezigheid van een tweede persoon te behandelen. Bij het verlaten van de box blijven deze dieren wild en woest.

Tot slot de echte probleemgevallen:  "zeer agressieve" runderen.

Deze dieren zijn al extreem nerveus en wild als ze in een nauwere ruimte worden gedreven. De kop omhoog, het wit van de ogen duidelijk zichtbaar en snuiven zijn daarbij typische kenmerken.

Deze kenmerken zijn een waarschuwing, een alarmsignaal en voorteken van omhoog springen en vluchtgedrag. Het daaropvolgende signaal is gespannen in de schouders en de kop omlaag. Mocht het rund nog hoorns dragen, dan staan die dreigend horizontaal tot licht naar beneden. Een duidelijk signaal van aanvalsgedrag.

 

Deze summiere opsomming en beschrijving geeft aan dat lichaamstaal herkennen voordat men runderen vangt en fixeert, zeer belangrijk is en ongelukken kan voorkomen. Angstige en nerveuze runderen gedragen zich duidelijk anders dan normaal. Voornamelijk de houding van de kop geeft duidelijk het humeur en de intenties van het rund weer.

Naarmate de kop meer naar de grond gedragen wordt, en daarbij de hoorns meer vooruit staan, is het dier agressiever.

Runderen met de kop omhoog zijn zeer gespannen. Ze lijken als het ware verstijft, maar staan klaar om ofwel direct op de vlucht te gaan of met hun belager de strijd aan te binden. 

De omhoog gerichte kop geeft hun een panoramisch zicht van ongeveer 340 º.

“Temperamentvolle” runderen worden door diegene die de signalen niet kunnen of willen herkennen en/of niet begrijpen al snel als agressief gezien.

Deze dieren gaan dan naar de slacht, wegens niet hanteerbaar. Dat is begrijpelijk, veiligheid voor mens en dier staat immers boven alles. En je kunt het beste die koeien houden die bij jou en je bedrijf passen.

Toch kun je temperamentvolle runderen door een gerichte en vakkundige aanpak weer onder controle krijgen en houden. Ook al zijn er veehouders die stellig het tegendeel blijven beweren en het als theorie afdoen.

 

“Aan het vee kent men de boer”, zegt de boerenwijsheid uit de praktijk.

En zelfs dat wordt door sommige veehouders nog in twijfel getrokken...