· 

ENKELE TIPS OM HITTESTRESS BIJ RUNDEREN ZOVEEL MOGELIJK TE VOORKOMEN

De meeste veehouders weten uit ervaring wat te doen bij hoge temperaturen in en rond de stal. Tevens is er in de media veel te vinden rond hittestress en runderen.

Mede om die reden zal ik mij hier beperken tot een summiere uitleg en enkele praktische tips.

 

Runderen kunnen goed tegen de kou, maar slecht tegen hitte.

Hittestress ontstaat als een dier door hoge temperaturen en luchtvochtigheid niet meer zelf in staat is zijn lichaamstemperatuur te regelen. 

Runderen houden van temperaturen tussen -10°C en 18°C. Hogere temperaturen ervaart een rund al als te warm.

Naast temperatuur speelt luchtvochtigheid een heel belangrijke rol. De relatie tussen temperatuur en luchtvochtigheid wordt uitgedrukt in THI (Temperature Humidity Index). Deze THI moet voor koeien onder de 72 blijven. (Dit is bij droge lucht met 20% relatieve luchtvochtigheid een temperatuur van 28°C., bij 85% relatieve luchtvochtigheid in de lucht is dit 22°C). Hittestress heeft naast productieverlies, verminderde eetlust en verminderde vruchtbaarheid ook een verminderde klauwgezondheid en minder weerstandsvermogen tot gevolg. Deze bijwerkingen kunnen weken tot maanden aanslepen.

HERKEN TIJDIG HITTESTRESS:

Koeien met hittestress grazen te weinig, drinken veel en rusten significant meer. Door de geringe gras- en ruwvoeropname geven ze direct minder melk. Vaak hebben ze nog wel trek in krachtvoer.

Pas daar echter mee op, een verstoorde balans tussen ruw- en krachtvoer (met als resultaat pensverzuring), ligt dan vaak op de loer. Dit creëert nog minder eetlust waardoor het dier in een neerwaartse spiraal terecht komt.

Hittestress heeft ook een verminderde conditie en weerstand van het dier tot gevolg.

Houd daarom uw koeien bij erg hoge temperaturen aan het eten!

 

DE EERSTE TEKENEN VAN HITTESTRESS (THERMISCH DISCOMFORT):

Indicaties van thermisch discomfort bij runderen die buiten lopen, (of geen/onvoldoende schaduw hebben), zijn bijvoorbeeld de lichaamsoriëntatie tegenover de zon aanpassen zodat een kleinere oppervlakte van het lichaam zonnestraling opvangt, meer rechtstaan, minder liggen, samenscholen rond drinkplaatsen en eventueel zichzelf proberen nat te maken. Ook zien we een afnemende voederopname, en daardoor een afname van de herkauwactiviteit. Verder zullen deze dieren bij thermisch discomfort ook proberen om overtollige warmte kwijt te geraken door te hijgen.

BIJKOMENDE MAATREGELEN TER VOORKOMING VAN HITTESTRESS BIJ RUNDVEE:

Naast het (structureel), aanbrengen van schaduwplekken in de weide, kunnen nog andere maatregelen getroffen worden om negatieve effecten van hittestress te beperken.

•Zorg altijd voor voldoende schoon en fris drinkwater, (bij voorkeur in de schaduw)

•Zorg dat minstens 10% van de dieren op de weide tegelijk kunnen drinken!

•Vooral bij melkkoeien in lactatie kan de wateropname bij hittestress sterk oplopen, dus controleer niet-zelf-bijvullende systemen regelmatig

•Pas eventueel het beweidingsschema aan: 

laat bij heel warme omstandigheden de dieren alleen 's nachts en/of ’s avonds en in de vroege ochtend op de weide

•Pas eventueel voederschema’s en de voedersamenstelling aan bij warme omstandigheden. Bijvoorbeeld vaker voederen op de koelere momenten van de dag, een gemakkelijk verteerbaar rantsoen met een hoge energiewaarde (en met behoud van voldoende ruwvoer in het rantsoen). Verstrek extra mineralen en zouten om verliezen door kwijlen, zweten en verhoogde urinaire uitscheiding te compenseren.

 

KOELEN MET EXTRA VENTILATOREN:

Persoonlijk ben ik voorstander om tijdig te starten met extra luchtverplaatsing, zonder tocht te creëren. In serie en schuin naar beneden op de ligboxen gerichte ventilatoren van voldoende capaciteit en met een tussenafstand van +/- 15 meter zorgen voor de nodige verkoeling op dierniveau. De koeien gaan daar dan graag liggen, ontlasten zo de klauwen en zullen blijven herkauwen. Alle ingrediënten voor het produceren van melk. (de melk wordt naar mijn mening liggend gemaakt!). 

 

Bekijk de luchtverplaatsing en het temperatuurverloop altijd over de gehele stal. Vergeet daarbij de afkalfstal, de wachtruimte, de melkstal en de robot niet.

Heb ook extra aandacht voor de kalveren in de iglo’s, kalverboxen etc.

 

KOELEN MET WATERSPROEIERS OF VERNEVELAARS:

Mocht u met een systeem werken dat grove druppels sproeit, richt de spuitmond dan vanaf het voerhek richting de roosters. Zo voorkomt u dat het voer nat wordt en er broei in het voer ontstaat.

Een correct werkende installatie zal voorkomen dat de koeien te nat worden, het waterverbruik beperken en de uier van de koe droog houden.

 

WAT MET EEN OVERVERHITTE KOE?:

In het geval dat een koe oververhit raakt, zullen de meesten onder u het dier intensief afkoelen met koud water.

Dit heeft echter bij koeien juist het tegenovergestelde effect.

Door het koude water op de huid van het dier, trekken de vele haarvaatjes in- en onder de huid krampachtig samen. Het resultaat is dat de inwendige warmte niet meer via de huid kan ontsnappen. Extra schaduw, extra ventilatie door een ventilator voor het dier, en de koe drenchen geven in dit geval een veel beter resultaat.

Raadpleeg in zo’n situatie altijd tijdig uw dierenarts.