· 

HITTESTRESS BIJ KOEIEN BEPERKEN: VERNEVELEN OF BESPROEIEN?

 

WATER VERNEVELEN:

Je ziet het steeds meer als je in warme of zuiderse landen bent. En niet alleen in stallen, maar ook op terrasjes en bij andere openbare gelegenheden.

Ventilatoren die fijne druppeltjes in de lucht verdelen of gericht richting “doelgroep” blazen. Maar ook enkel vernevelaars die kleine druppels in de omgeving vernevelen.

Voor de mens meestal een aangename verkoeling in een gekoeld microklimaat.

De werking is gebaseerd op het koelen van de omgevingslucht door onttrekking van energie. De fijne druppels nemen warmte uit de lucht op om zo te kunnen verdampen. Dit kost energie en dat veroorzaakt het koelend effect. Indien het systeem goed is afgesteld zijn de druppels verdampt voordat ze een oppervlak raken. Daarom kun je rustig onder zo’n systeem genieten zonder nat te worden. In omstandigheden waarbij de Relatieve Luchtvochtigheid laag is, werkt dit voor mensen zeer verkoelend.

 

EN HOE WERKT HET BIJ KOEIEN?

Het klimaat in de stal is vaak veel vochtiger dan wij denken.

Dat is ook logisch. Koeien scheiden nu eenmaal veel meer vocht uit dan mensen. Door te vernevelen met hele fijne druppels, verhogen we de Relatieve Luchtvochtigheid (RV), in de stal. 

 

Met andere woorden: hogere temperaturen met een hoog vochtgehalte in de stallucht.

De THI (Temperature Humidity Index), zal bij een niet optimale luchtverdeling, luchtverspreiding en/of luchtverversing, omhoog schieten. 

Het beoogde doel, verkoeling en een beter welzijn voor de koe wordt niet gerealiseerd als de ventilatie niet in orde is!

Zorg daarom dat de ventilatiecapaciteit in de stal in orde is zodat de waterdamp niet kan neerslaan. 

Zodra de nevel van waterdamp zodanig “dik” (lees: zwaar) is, slaat deze als druppels neer. Deze druppels hebben geen tot een zeer beperkt koelend effect op het dier. Koeien hebben immers een andere huid en andere haren dan mensen. Door het neerslaan van de fijne druppels ontstaat er een “deken van water” op de koe waardoor ze de lichaamswarmte niet meer kwijt kan.

 

DIT IS HET ZELFDE EFFECT DAT JE ZIET BIJ NIET GESCHOREN KOEIEN / PINKEN OP STAL, OP EEN MOOIE EN WARME HERFSTDAG

Als je in de herfst deze dieren over de rug strijkt zijn je handen kletsnat, terwijl de dieren op de huid zeer warm zijn.  Ze kunnen de warmte niet kwijt.

In de herfst HET ingrediënt voor longproblemen…

KOEIEN BESPROEIEN:

Mijn advies daarbij:

Werk met een totale cyclustijd van 12 minuten,  (3 minuten sproeien, 9 minuten sproeier uit). 

 

Hogere stroomsnelheden zorgen bij sproeien voor betere koeling op dierniveau.

Grovere druppels doordringen de haren van het dier beter en koelen zo de huid af.

Bij besproeiing van 1,4 liter water per minuut per koe, (gedurende 3 minuten) begint het water via de zijkant van het dier te druipen.

Hierdoor ontstaat een convectie. 

Water dat van de koeien druipt, koelt als aanvulling op verdamping doordat warmte wordt onttrokken aan het lichaam.

Grotere hoeveelheden water per minuut en per dier vergroot het koelend effect niet.

 

Nu het thema hittestress in de rundveehouderij steeds actueler wordt, is er naar mijn mening meer onderzoek nodig.

Dit om te kunnen evalueren of de meest efficiënte hoeveelheid water die nodig is voor het koelen van koeien in Midden Europese omstandigheden, niet afwijkt van die in Zuid Europese omstandigheden. (heet, droog klimaat in het zuiden, versus heet, vochtig klimaat in het midden van Europa).

Tevens zijn er toch best grote verschillen in huisvesting, voeding, melkgift etc.

 

Tot slot kunnen we stellen dat bij hittestress op stal het altijd beter is te koelen dan helemaal niets te doen.

Vernevelen of besproeien, beide systemen hebben hun voordelen en nadelen. 

 

Ik verwacht de komende jaren een verdere toename en optimalisatie van “stal koelsystemen”. 

De reden hiervoor: 

Naar mijn mening vormt waterkoeling op dierniveau, in de nabije toekomst een vast bestanddeel in de rundveehouderij.